Politiek onbetrouwbaar? PvdA hinkt op twee gedachten, CDA niet toekomstgericht

Woensdag 19 november 2008 is het zover: de Staten van Gelderland krijgen kans te tonen dat het hen ernst is met de democratie door in te stemmen met het burgerinitiatief, Megastallen op industrieterrein. Hieronder een beschrijving van een praktijkvoorbeeld: het LOG Azewijnse Broek.

Alle bestuurslagen betrekken bij verandering.
De problemen rond de intensieve veehouderij blijven ons bezig houden. In het reclamefilmpje van Waterschap Rijn en IJssel, gemaakt om de Waterschapsverkiezingen op te luisteren, wordt gemeld dat de concentratie nitraat te hoog is in het water van de Berkel, een riviertje in de schone Achterhoek, het onverwachte Nederland. Heus geloof me, niet alleen in de Berkel is die concentratie te hoog. Dat is zo omdat in Nederland veel te veel dieren zijn, waarvan de mest moet worden verspreid en het afvoeren van één kuub mest de ondernemer 23 euro kost. U kunt wel bedenken dat het hier en daar niet echt zuiver op de graad wordt gehandeld. Geproduceerd wordt immers voor de goedkope kiloknaller. Daar passen geen kosten voor mestafvoer bij.
Om meer intensieve veehouderijbedrijven toe te kunnen staan in een gebied,

• moet worden voldaan aan het niet overschrijden van de milieugebruiksruimte,
  
• moet aangetoond worden dat geen schade wordt toegebracht aan bestaande natuurwaarden,
• moet de sociale gemeenschap het ermee eens zijn.
  

Verder is van belang dat de ondergrond kleigrond is en geen kwetsbaar, mestdoorlatend zand. Zand heeft een dusdanige structuur dat de mineralen, fosfaten en nitraten niet door de bodemdeeltjes worden opgenomen, bij klei is dat wel het geval. Klaarblijkelijk zijn er misverstanden in sommige gebieden over het karakter van de bodem.

Onduidelijkheid over de status van de grondsoort
Een boer in LOG Azewijnsebroek verzekerde mij dat een gebied waar afgelopen herfst veel mest uitgereden werd, vlak naast een kwetsbaar bos, dat het om een zandstuk gaat, en dat daar maar tot 30 augustus mag worden uitgereden. Toen er toch werd bemest op 15 oktober, de laatste dag waarop dat op kleigrond mag, bleek bij navraag bij de AID (Algemene Inspectie Dienst), dat het om een kleigrond gaat. Er zijn blijkbaar meerdere soorten kaarten in omloop. Ja, wat is het nu? In ieder geval is al die mest sowieso niet bevorderlijk voor de kwaliteit van het oppervlakte water. Het gaat om een uitzijgingsgebied. Door de druk van het grondwater in het hoger gelegen Montferland, treed water uit de bodem. Dit uittredende water is relatief schoon, en wordt door de overvloedige mest direct verpest tot nitraatrijk water. Dit mestrijke water komt na regen direct in de sloot en wordt afgevoerd in de opstroom. In dit geval is dat het Waalse Water en uiteindelijk de Oude IJssel. Ja, het Waalse Water, erkend paradepaardje van de natuur, erkend door het Waterschap als zeer belangrijk.

Integraal alle economische aspecten bekijken
Wat doet het waterschap om de toevoer van die grote hoeveelheden meststoffen in ecologisch waardevol water te voorkomen? Het gaat dan niet alleen om meststoffen, maar ook om resten medicijnen die de dieren hebben genuttigd, zoals antibiotica, die uit voorzorg in het voer worden gedaan, waardoor de bacteriën, die van nature op het vee voorkomen immuun worden en er minder kans is op voorspoedige genezing in geval van besmetting en uitbraak van ziekten door deze bacteriën. Huisartsen hebben zich al gegroepeerd om tezamen te ageren tegen de grote intensive veehouderij. Mede vanwege deze immuniteit. De MRSA bacterie is slechts een voorbeeld van hoe het uit de hand kan lopen. Veehouders en mensen die met vee in aanraking komen moeten altijd voor ziekenhuisopname getest worden op het voorkomen van deze bacterie. Landelijk gezien horen we nog te weinig actie vanuit de grote overkoepelende organisaties voor gezondheidzorg en het voorkomen van ziekten. Ook de zorgverzekeraars zouden hierover wel eens hun standpunt mogen melden. Rond Grubbenvorst is een sterke groep actief die opkomt voor de gezondheid van mens en dier.

Werkelijke waarden erkennen en borgen
Een ander aspect van de leugenachtigheid waarmee de overheid tot nu toe heeft gesproken over de kwaliteiten van gebieden. In de gemeente Oude IJsselstreek durft men glashard te beweren dat een bos minder dan 5 hectare is, terwijl het meer dan 5 hectare is. Men durft te noteren dat na onderzoek is gebleken dat er geen belangrijke natuurwaarden zijn, terwijl dat wel zo is. Reeds bij het opstellen van de bestemmingsplannen in 2000/2002 is door Stichting Behoud Kemnade en Waalse Water aangegeven dat er rekening moet worden gehouden met de waarden van oud rivierenlandschap, dat uniek is en rijk aan soorten door de grote wisselingen in samenstelling die er van nature voorkomen, droog nat, hoog laag, zand, klei leem, grint. Met deze inbreng is niets gedaan. Die diversiteit zou gekoesterd moeten worden. Deze werd niet geborgd, ze werd ontkent. Bij het vaststellen van bestemmingsplannen in 2000/2002 en in 2006 door LTO noord in de Milieueffect Rapportage (MER) voor het industriële varkensfokkerij aan de Laarstraat te Vethuizen, en ook weer in de nota die de reikwijdte van de MER (2008) weergeeft.

Goede ontwikkeling in de Gemeente Oude IJsselstreek
Gelukkig gaat de gemeente Oude IJsselstreek nu voldoen aan de wens van boeren en burgers door alsnog een goede inventarisatie te maken van de natuurwaarden in de Landbouwontwikkelingsgebieden (LOG) gebieden. Het is te hopen dat het werkelijk een onafhankelijk rapport wordt, want zoals de officiële MER commissie met de vorige werkstukken is om gegaan is werkelijk onvoorstelbaar slecht en bevooroordeeld ten gunste van de ondernemers die zich nieuw willen vestigen. Je kunt je afvragen of dat te maken heeft met het feit dat, hoewel de commissie voor de MER officieel onafhankelijk is, de leiding wordt benoemd door de minister. Keuzen kunnen dus persoonlijke gevolgen hebben voor de betrokkenen.
Een argument van de voorstanders van megastallen in het landschap is dat het goed zou zijn voor de economie. Aangetoond is dat deze stallen als je alles op een rij zet heel weinig bijdragen aan de vitaliteit van een gemeenschap en haar economie. Het aanleggen van fiets en voetpaden brengt meer economische activiteit die past bij een landschap. Ernst Bos, van Wageningen Universiteit heeft dat onderzocht voor een ander, vergelijkbaar gebied.

Geen duidelijkheid over duurzame landbouw
In een landbouwontwikkelingsgebied, het woord zegt het al, heeft de ontwikkeling van de landbouw voorrang. Dat betekent volgens een notitie van de Provincie Gelderland dat burgers uit zo’n gebied geweerd moeten worden en dat woningen waar nu een woonbestemming op rust kunnen worden omgezet naar een agrarische functie. Dit alles om koste wat kost de toename van intensieve veehouderijen mogelijk te maken. Men heeft het zelf zo weten te sturen dat de universiteit van Wageningen en de Stichting Staring Advies in hun rapporten neerschreven dat door de komst van deze stallen de milieukwaliteit verbetert en ook het landschap er beter van wordt. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van andere opdrachtgevers wijst op het tegendeel. Grote stallen verstoren de rust in het landschap, en stoten meer fijnstof, ammoniak, geluid en vervuild water uit. Een autoriteit op dit gebied is Peter Groot Koerkamp, werkzaam als professor aan de WUR. Los van alle berekeningen, het plaatsen van een stal biedt slechts een voordeel voor één ondernemer, terwijl de gehele gemeenschap er schade van ondervindt. Deze wijze van “economisch” handelen raakt gelukkig uit de tijd. Het hoort bij een verleden, waarin we geen aandacht hadden voor echte waarden.

Tendens van eenzijdig voordeel doorbreken
Architect Tom Bade, werkzaam in Arnhem heeft daar heel duidelijke ideeën over. Hij geeft als opgave voor de toekomst het afscheid van wat hij noemt de lulo-economie. Economie en ecologie gaan samen met ervaren van het Zijn, ”experience”. De drie E’s, vandaar dat zijn bureau Triple E heet. Je kunt je afvragen waarom de gangbare overheid goede ideeën niet omarmt. Waarom burgers niet werkelijk worden gehoord en een sfeer is van wij en zij. Waarom landbouwontwikkeling niet iets anders is dan het ontwikkelen van vleesproductie-industrie. Er zijn legio voorbeelden van landbouwontwikkeling die grondgebonden zijn en geschikt zijn om in samenhang de vitaliteit van een gebied te vergroten en het landschap en de aarde te herstellen. Groot voorstander daarvan is Jelleke de Nooy. Zij was samen met een collega op de Groene Bilderberg Conferentie die gehouden werd in het gebouw van het Financieel Dagblad te den Haag op 28 juni van dit jaar, en won daar de eerste prijs voor haar ideeën: vitale kringlooplandbouw. Bij die conferentie waren ook politici uitgenodigd. Oh, wat zou dat leerzaam voor hen zijn geweest, maar helaas…. In het Algemeen Dagblad van 7 november zien we een artikel over de amoniakeisen in de veehouderij. Amoniak veroorzaakt met water een zure omgeving. Het was destijds mede oorzaak van de verzuring van de bossen. Wie te veel ammoniak uitstoot maakt zijn eigen leefomgeving dood. Het gaat bij het aanscherpen van de eisen om een regel voor bestaande stallen. Bij nieuwe stallen mag het meest milieuvriendelijke alternatief worden geëist. Dat gebeurt in de praktijk niet, in tegendeel, de gemeenten Montferland en Oude IJsselstreek melden in de wijze waarin zij omgaan met de WER regels dat deze niet ten koste mogen gaan van de bedrijfsvoering. Als dat wel het geval zou zijn, dan hoeft daaraan niet te worden voldaan.

In het Agrarisch Dagblad van 7 november jongstleden schrijft Jeroen Savelkouls
Cramer verscherpt ammoniakeisen veehouderij. Dit artikel is te lezen op de website van het Agrarisch Dagblad. De maatregel die door de minister wordt voorgesteld zal extra hard aankomen voor de gangbare, relatief grondgebonden boeren in een LOG gebied. Hun toekomstige concurrenten, die zich als “buurman” komen innestelen in hun gebieden, hoeven niet te voldoen aan deze normen. Zij mogen ongebreideld hun gang gaan, mits de mest maar wordt “afgevoerd”. De milieugebruiksruimte die deze bedrijven opsouperen maakt dat de gangbare boeren geen kant meer op kunnen . Zij zitten zogezegd “op slot”. Is dat niet wat merkwaardig voor mensen die veelal van generatie op generatie het land hebben bewerkt? De nieuwkomers zullen geen binding hebben met dat land. Zij laten het voer aanvoeren via de veel te kleine gevaarlijke wegen. Zij vertrouwen erop dat het voer “duurzaam” is, van een plantage, ginds, waar mensen zijn verdreven, uitgekocht voor een appel en een ei, of gewoon verjaagd, waar het onkruidbestrijdingsmiddel roundup honderden kilometers lang de aarde steriel heeft gemaakt, geen sprake is van biodiversiteit, of sociale cohesie. Die grootschaligheid past niet in de CO2 arme economie. De gangbare intensieve wijze van landbouw is goed voor 18 % te veel CO2 uitstoot over de aarde. Door allerlei factoren veroorzaakt. Zouden wij omschakelen naar een kleinschaliger, regionale landbouw, gebaseerd op biologische principes en regionale kringlopen dan voldoen wij aan de doelstelling die in Europees verband zijn gesteld, kunnen wij nog veel meer doen om opwarming van de aarde te voorkomen.

Hoe komt het dat dit niet gebeurt? Wij vermoeden dat het patenteren van gewassen, en de belangen van een kleine groep rijken bij grootschalige productie daarbij een hoofdrol speelt. De heer Kofi Annan, voorvechter voor verbetering van de landbouw in Afrika, sprak in zijn rede bij de opening van het Academisch jaar in Wageningen met geen woord over het kip- en ander slachtafval dat wordt verkocht in Ghana, waardoor de boeren daar geen kans krijgen om hun producten voor een redelijke prijs te verkopen. Benadrukte hij voldoende dat het bij de samenwerking tussen de universiteit en de mensen in Ghana gaat om de leefwijze van de boeren, met name vrouwen, dáár, niet om de verdiensten in cash voor Nederland, dat het gaat om versterken van diversiteit, niet om vervlakking en grootschaligheid, met verlies aan diversiteit? Alleen iemand die goed luisterde kon het tussen de regels horen.

CDA mist kans om de landbouw te verduurzamen
Intussen zijn mensen van onze, traditioneel voor boeren opkomende partij, het CDA, bezig geweest om een verbeterslag te maken. Het CDA Duurzaamheidberaad formuleerde een resolutie die vorige week zaterdag, 8 november, werd behandeld in het congres. Nu ja, behandeld… de indieners van deze resolutie, “Versneld andere rollen voor de landbouw” kregen in totaal drie minuten de tijd om het werk toe te lichten. In de wandelgangen stelde de heer Henk Jan Ormel, CDA -woordvoerder voor landbouw: "het is wat ingewikkeld." Helaas klopte dat. De resolutie was waarschijnlijk de meest zorgvuldig geformuleerde resolutie die het CDA-bestuur ooit voorgelegd heeft gekregen. De tekst van deze resolutie is te vinden op de blogspot van Stichting Leven met de Aarde. Het bestuur en het congres hebben de positieve reikwijdte ervan niet doorzien en de kans niet benut. Het bestuur heeft de resolutie ontraden. Deze resolutie werd, mede door het ontbreken van tijd voor uitleg weggestemd met ongeveer 100 voor en 400 tegen. Heel jammer, want hiermee had het CDA haar gezicht kunnen opvrolijken en daardoor ook het gezicht van de PvdA.

Reconstructie van de landbouw zonder toepassing van kennis
In de staten van Gelderland speelt zich een nog groter drama af. PvdA-gedeputeerde Keereweer, verantwoordelijk voor de inrichting van het landschap, heeft bij de eerste evaluatie van de reconstructie aan de pers laten weten dat het goed ging met de reconstructie. Het tegendeel was het geval. Toentertijd had men nog maar drie hervestigingplaatsen voor bedrijven gevonden, terwijl de provincie meer dan 50 contracten voor bedrijfsverplaatsing had afgesloten. Een heel team werkt constant aan deze zogenaamde reconstructie. Een reconstructie van de landbouw die ongeveer € 7 miljard mag kosten. In de 17 LOG gebieden die in Gelderland zijn aangewezen is niemand van de autochtone bevolking blij met de gang van zaken. Voor het eerst in de geschiedenis zijn het de boeren zèlf die aangeven tegen de vestiging van intensieve veehouderij te zijn. Dit komt omdat hun eigen bedrijfsvooruitzichten worden beperkt, maar ook door de sterke scheidslijnen tussen verwervingsgebieden, intensiveringgebieden en extensiveringgebieden en de daarbij horende regels. Alles wat in een intensiveringgebied de eeuwen door haar plaats heeft verdiend, bestaat in de ogen van de overheid niet meer. De burgerburen niet, de minicampings, de zorgboerderijen, de kleine biologische kwekerijen, de kinderdagverblijven, ze hebben geen status en worden niet beschermd. Onrecht is het gevolg. De provincie vraagt de gemeenten om burgers uit het LOG te weren. Kunstmatige grenzen werken onrechtvaardigheid in de hand In een kleinschalige gemeenschap, waar ongeveer 75 % burger is en in vrede met de boeren woont kunnen we raden wat er gebeurt. Bij het door stichting Mooij Land ontplooide burgerinitiatief bleek meer dan 90 % van de gevraagde mensen hun handtekening te zetten onder een alternatief plan: plaatsing op een industrieterrein, dicht bij grootschaliger infrastructuur. Deze opzet zou goed kunnen stroken met de resolutie van het CDA Duurzaamheidberaad en past uitstekend bij de visie van de heer Waalkens, woordvoerder landbouw voor de PvdA in de Tweede Kamer. Hij pleit al lang voor het inrichten van speciale bedrijventerreinen voor megastallen, omdat deze vleesfabrieken niets te maken hebben met het agrarisch cultuurlandschap. De Europese IPPC normen geven aan dat bij het fokken van vee een stal met meer dan 2000 varkens, sprake is van een industriële activiteit. Houdt men 2000 dieren in het landschap, dan zouden die dieren door het omringende land gevoed moeten worden in een grondgebonden systeem. De vraag is of we in de huidige tijd nog wel moeten willen werken volgens ouderwetse, energieverslindende, niet sociaal aanvaarde wijzen. Juist heeft de minister een contract kunnen sluiten met de autoriteiten in China. Nederlands varkensvlees mag worden afgezet op de Chinese markt. De vraag is wie daar blij mee zijn en waarom?

Megastallen in het landschap beschadigen het imago van de varkenssector
Ex-minister Veerman sprak in het programma Zembla en zei dat de megastallen in het landschap schadelijk zijn voor het imago van de sector. De voorzitter van Stichting Mooijland, de heer Ries Kock, heeft met alle politieke partijen in de Gelderse Staten een gesprek willen voeren. Dit ter voorbereiding van de besluitvorming over het burgerinitiatief dat op woensdag 19 november om 9.30 uur in de Gelderse staten plaatsvindt. Echter na enig overleg wilde de fractievoorzitter van de PvdA, mevrouw Corina van der Valk, niet meer. De stichting Mooij Land trachtte te spreken over oplossingen. De politiek is niet gewend dat burgers het initiatief nemen, zeker niet als dat verstrekkende gevolgen gaat hebben. Gedeputeerde Staten van Gelderland wisten niet hoe snel zij zouden beslissen, voor hun beurt, als echte regenten: GS wijst plaatsing op speciale industrieterreinen af. Als motief wordt aangedragen dat het te duur zou zijn om zulke terreinen te realiseren, ook zou het milieu meer worden belast, dan bij verspreide vestiging, Beide argumenten zijn lariekoek. Laat nu maar goed onderzoeken welke schade er is door plaatsing in het landschap. Niet plaatsen is dan directe winst. De heer Kock had graag een open gesprek gehad, ook met de PvdA factie, temeer, omdat de leden van de PvdA die in de Gemeenteraad van Oude IJsselstreek zitting hebben, volkomen begrijpen welke nadelen er kleven aan de komst van de grootschalige bio-industrie. In een eerste gesprek met de voltallige fractie en alle wethouders, werd dat wel duidelijk.

Beleid PvdA niet eenduidig in verschillende bestuurslagen
De onbegrijpelijke situatie doet zich nu voor dat in twee van de drie bestuurslagen, het Rijk en de Gemeenten de PvdA een democratisch aanvaardbaar standpunt heeft, terwijl in de provincie men geen wegen heeft gevonden om uit de benarde positie te ontsnappen. Het is te hopen dat de Provinciale PvdA statenleden hun verantwoordelijkheid nemen en inzien dat de heilloze energieverslindende bio-industrie uit ons land geweerd dient te worden. 75 % van de bevolking was een jaar geleden voor afschaffing van bio-industrie. Wellicht kunnen alle Statenleden eens kijken naar de resolutie van het CDA Duurzaamheidberaad en die benutten in hun eigen gelederen. Dat raad ik trouwens elke politieke partij aan. Men kan van elkaar leren. Het gaat nu om samenwerken in plaats van concurreren.

Meer informatie over het burgerinitiatief vind u op www.loginlaarstraat.nl

Lies Visscher is o.a. voorzitter van de Stichting Behoud Kemnade en Waalse Water, betrokken bij het Verbond voor Duurzame Ontwikkeling en Lid van de Algemene WaterschapsPartij.

Ook dit is waterbeheer

Lees hier hoe u eraan kunt bijdragen de zuivering van afvalwater betaalbaar te houden.

Uw kandidaat voor de Algemene Waterschapspartij

Uw kandidaat voor de Algemene Waterschapspartij in uw regio:
lijst 4 nr 4

Lies Visscher-Endeveld

Bioloog, deskundig bestuurder, betrokken persoon, communicatief ingesteld.
Vriend van boer, burger en duurzame ondernemer.

Te bereiken:
per telefoon: (0315-341052),
per e-mail: liesvisscher@live.nl
of via deze weblog: http://www.levenmetdeaarde.blogspot.com/

Daarom Uw stem op: lijst 4 nr 4
Algemene WaterschapsPartij Rijn en IJssel.

Betreft: waterschapsverkiezingen 13 november - 25 november 2008

Persbericht

Algemene Waterschapspartij wil levendige vereniging zijn.

Op 13 november ontving u een brief om te stemmen!
Stemmen om een nieuw Waterschapsbestuur te krijgen is eenvoudig:

U let op uw brievenbus en krijgt een witte enveloppe, waarop staat dat ze uw stemformulier bevat.
U houdt uw persoonlijke enveloppe goed n de gaten, want alleen met die formulieren kunt u stemmen.
Verwisselen met een huisgenoot maakt het stemmen ongeldig
U bekijkt op wie u wilt stemmen en onthoudt het lijstnummer en het nummer van de persoon.
U vult uw geboortedatum in en vult de langwerpige vakjes achter de lijst en persoon van uw keuze in.
In de antwoordenveloppe en op de post ermee. U heeft voor vier jaar uw plicht gedaan.

Maar zo werkt het niet optimaal... omgaan met Water is een zaak van ons allemaal en Water is voor ons allemaal van grote Waarde. Daarom is één keer in de vier jaar stemmen niet voldoende. Goed omgaan met water is alleen mogelijk wanneer de stemmers zelf mede waarmaken waar men voor stemt. Natuurlijk, het gaat om betaalbaar en efficiënt, maar juist daarom is het zaak met z’n allen te zorgen voor schoon water en samen te werken om goed om te gaan met klimaatverandering. Daarom is de Algemene Waterschapspartij een vereniging. Zij hoopt dat veel mensen lid worden en er in elke regio een stevig maatschappelijk draagvlak is. Alleen zo kan een goede communicatie ontstaan voor waterbeheer dat gedragen wordt door de bevolking, jong en oud, industrieel en boer, iedereen kan betrokken zijn.

Waterbeheer is vanouds een onmisbare, levensnoodzakelijke activiteit. Ons land is grotendeels ontstaan door het beheersen van het water. Daarom is het al eeuwen lang democratisch. Wie inzicht had en lef en kunde, deed wat moest gebeuren: droge voeten, droog land en zorgen dat het schoon blijft. De leden van de Algemene Waterschapspartij anticiperen op wat aan de orde is, door een actieve houding naar en in het waterschapsbestuur.

In onze tijd komt het belang van zuiver water steeds meer aan de orde, vanwege intensieve economische activiteiten, die veelal vervuilend zijn. Op een zuivere, onafhankelijke manier besturen voor zuiver water is van levensbelang. Daarom is de Algemene Waterschapspartij niet gebonden aan een politieke groepering, maar voor samenwerken met iedereen.

In onze tijd is dat een complexe opdracht die alleen in verenigingsvorm op een goede manier mogelijk is. Binnen de Algemene Waterschapspartij zullen we daar met alle leden aan werken.
Voelt u zich geroepen en betrokken om lid te zijn voor ZUIVER WATER?

Wat is er mooier dan lid zijn van het eerste uur?

Voor meer informatie, en aanmelden als lid: zie www.algemenewaterschapspartij.nl

Uw contactpersoon voor de regio in Waterschap Rijn en IJssel is

Lijst vier nummer vier

Lies Visscher-Endeveld
Warmseweg 24
7075 EL etten
Tel 0315-341052

-.-.-.-.-.-

Voor de redactie,
Voor meer informatie kunt u bij bovenstaand adres terecht of bij de heer Gerrit Oonk,
Lijsttrekker lijst 4 voor Rijn en IJssel,
Kupersweg 5
7161PD Neede
Tel 0545-292215

CDA nog niet toe aan verbetering van Landbouw

Helaas heeft het CDA congres tegen de resolutie over landbouw gestemd.
Zo’n 150 aanwezigen waren voor de resolutie, maar meer dan 400 mensen tegen. Daardoor bleek dat de tijd duidelijk nog niet rijp is voor grote veranderingen ten goede.

Wel werd een resolutie aangenomen om de Europese landbouwpolitiek te handhaven. Niet duidelijk is wat dit precies betekent. Zou het zo zijn dat de indieners de subsidies willen handhaven? Als dat zo is hebben ze niet al te veel contact met de boeren zelf. De mensen die ik spreek zeggen dat subsidies uit de tijd zijn en dat de sector gezond genoeg is om op eerlijke wijze brood te verdienen in een eerlijke vrije markt. Daarbij is het natuurlijk heel goed dat de regelgeving uniform is en men er samen de schouders onder zet, om van de grond en water dodende landbouw een gezonde vitale kringlooplandbouw te maken. Boeren werken daar al aan, maar alleen als iedereen het doet kan het goed uitwerken.

Lees bijvoorbeeld dit verslag


Mijn ervaring is dat gemeenten die de regie hebben over de landbouwpraktijk niet voldoende kennis en lef hebben om van de boeren, met name de industriële boeren, het meest milieuvriendelijke alternatief te eisen. Zij zijn daartoe wel gerechtigd. Blijkbaar is onze economie nog een eenzijdige economie, die niet ten goede komt aan het geheel van het samen leven.
Opmerkelijk is daarbij dat de waterschappen daarbij altijd de boeren de hand boven het hoofd hebben gehouden, maar ook dat zij onvoldoende lobby plegen richting industrie en overheid om schadelijke stoffen uit te bannen. Het "Eind of Pijp" denken en doen is vaak nog praktijk, terwijl men zegt te werken volgens het principe voorkomen, scheiden, zuiveren.
Er is maar één oplossing. Dat is samenwerken om wel te voorkomen. Daar hoort bij kennis delen, die verkregen is uit onafhankelijke bronnen.

Water is te belangrijk om politieke spelletjes mee te spelen. Daarom raad ik de Algemene WaterschapsPartij aan. Dat is een vereniging waar een ieder zijn stem kan laten horen, iedereen bijeen komt voor Zuiver Water.

Dit te weten kan zinvol zijn, nu u vanaf 13 november tot 25 november kunt stemmen voor de Waterschapsbesturen in heel het land

Versneld nieuwe rollen.

Onder die titel werd op 8 november 2008 tijdens het CDA-congres in Utrecht door het CDA-Duurzaamheidsberaad een resolutie ingediend met het doel de landbouwsector door innovatieve diversificatie te versterken.

Lees hier de resolutie.

Programma en kandidatenlijst Waterschapspartij

Klik hier voor een flyer met het programma en de kandidatenlijst van de Algemene Waterschapspartij voor het Waterschap Rijn en IJssel.

Verslag verkiezingsavond in het Waterschapsmuseum, Arnhem

In de aanloop naar de waterschapsverkiezingen organiseerde Waterschap Rijn en IJssel een aantal debatavonden met de lijsttrekkers. Deze avonden gingen over diverse onderwerpen en werden steeds ingeleid door een film met dijkgraaf Henk van Brink en Marga Limbeek in de hoofdrollen. Tijdens de laatste bijeenkomst in de reeks debatten was weerman Gerrit Hiemstra gastspreker over het onderwerp Klimaatverandering.

Lees hier een verslag.

Gehoord tijdens de Verkiezingsavond in Winterswijk, 17 oktober 2008

De AWP (Algemene WaterschapPartij, beschouwt het waterschap als
een bedrijf dat waterzaken zonder inmenging van de politiek behoort
te regelen. Daar is de heer Ligterink van de CU, het niet mee eens:
"Ik vind dat de partijen best gekleurd mogen zijn. Dan is er
tenminste wat te kiezen.”

Reactie van Lies Visscher,
kandidaat voor de Algemene WaterschapsPartij

Geachte heer Ligterink,
die keuze waar u het over heeft, is al gemaakt in het Europarlement, in de Tweede Kamer, in Provincies en Gemeenten. Daar liggen alle plannen kant en klaar. Bij de Algemene
WaterschapsPartij is iedereen divers gekleurd en wil men de doelstellingen die er liggen tot een zo goed mogelijk resultaat brengen op de sociaal en economisch meest wenselijke manier. Van
concurreren naar samenwerken dus, bescheiden maar betrouwbaar.

Als we aanvaarden wat in de Kaderrichtlijnwater, de nieuwe Waterwet en elke uitwerking daarvan vastligt en daar op sturen, komt er meer voor elkaar. Wanneer we urenlang vergadering in en uit gaan delibereren of iets wel nodig is ja of nee, stagneert de boel.
Dynamiek is wat we nodig hebben en oprechte betrokkenheid, communicatie tussen bestuur en burger.

Ik ben erg blij dat de heer Oonk duidelijk heeft gemaakt dat door vrijwillige kavelruil voor natuur en landschap veel kan worden bereikt. Dat is ook wat gaat gebeuren. Wanneer er veranderingen zijn in een gebied moet er allereerst draagvlak zijn. Vrijwillige kavelruil is een garantie voor draagvlak.

Sociale cohesie wordt groter wanneer het landschap door meer mensen wordt gewaardeerd, gebruikt en onderhouden. Daarbij is het heel goed wanneer voor fietspaden en wandelroutes alle partijen
samenwerken. Daar hoeft niet over te worden gesproken, dat kunnen we gewoon regelen. De Algemene WaterschapsPartij is een vereniging, daar kunt u lid van worden. Met elkaar de schouders eronder!

Word lid, zie www.algemenewaterschapspartij.nl

Geen partijpolitiek, maar zuiver water
Wie op de Algemene WaterschapsPartij stemt, kiest voor deskundigheid, diversiteit,
optimaal samenwerken, communicatie, goed bestuur en adequaat werken.

Mens boven water

(reactie van lies visscher, 16-10-2008)

Zo eindigt Mens en natuur: Niet zonder zuiver water!, een artikel van Bert Jan van der Mieden. Hij schreef het bij mijn kandidaatstelling voor de Algemene WaterschapsPartij. Dit is een vereniging van mensen die heel speciaal om willen gaan met water, die het mensen makkelijker wil maken om zuiver om te gaan met water. Een Vereniging namens welke kandidaten zich beschikbaar stellen om in de Waterschapsbesturen van Nederland zitting te nemen. Zij doen dit in feite, zoals BertJan het beschrijft, met eerbied voor water en de plek die water van nature heeft. Zuiver water dus. Mens en natuur kunnen niet zonder zuiver water. Zij doen dat ook met respect voor alle leden, door inzet voor optimale communicatie en diversiteit. Veertig procent van de kandidaten is vrouw, barend of niet barend.
Het water brengt het stof der aarde bij elkaar, op zo’n manier dat het tot leven kan worden gebracht, dat leven kan toenemen. Door het water kan de eigenheid van elke soort, elk individu ontstaan, omdat het “Zijn” tot expressie wordt geroepen. Door water is alles bondgenoot in een schepping. Wanneer die complexe chemische situatie, die van nature door miljoenen jaren van natuurlijke “ervaring” is ontstaan, wordt verstoord door oneigenlijke elementen, komen er levensgrote problemen. Feit is dat door de onoverzichtelijk grote mogelijkheden die de mens heeft ontwikkeld door toename van kennis en technisch-economische toepassing, heel zorgvuldig bekend moet zijn wat de gevolgen van die toepassing precies zijn, wil het werkelijk haalbaar zijn: het Mens boven Water. We noemen dat het voorzorgprincipe. Wanneer je niet weet wat de gevolgen zijn, ga je het nog niet toepassen. Wanneer je wel weet wat er gebeurt en wat de gevolgen zijn, ben je verplicht om dat bekend te maken. Dat staat in het Verdrag van Aarhus (1998). Iedereen heeft recht op de juiste informatie. Die kennis is essentieel voor een werkelijk democratisch systeem. Elk individu moet autonoom kunnen bepalen en kiezen wat hij goed acht. Elk individu heeft de plicht daartoe de goede kennis tot zich te nemen.
Bert Jan noemt watervervuiling een collectieve menselijke misdaad, die getuigt van respectloosheid voor het leven, het milieu en de natuur. Hij noemt bij watervervuiling ook onvruchtbaarheid. Deze onvolkomenheid van mensen komt door een schijnleven, zo merkt hij op. Het opheffen en verhelpen van die schijn zou een oplossing kunnen bieden. Mensen zouden gaan voorkomen dat water wordt vervuild, omdat wijsheid dan vrijelijk kan stromen. Bert Jan verwoordt dit mooi. Inderdaad is gebrek aan kennis en besef van relaties een deel van de oorzaak van ons onverantwoord gedrag. Bovendien worden wij niet snel gecorrigeerd, de nadelen van dit gedrag zijn en waren niet direct merkbaar. Er stroomde immers toch weer en nog schoon water op ons af?
Meadows heeft in “Limits to growth”, in 1972 al gesuggereerd dat de beste manier om ons mensen te dwingen zuiver om te gaan met water is het in te nemen in de downstream en het uit te laten in de upstream. Pas dan zouden we ons gedragen als onderdeel van die natuur.
Bert Jan wil door bewustwordingspsychologie gedragsverandering bewerken, ook bij politieke partijen en instanties. Dan ontstaat de mens van het zuiverste water. Ik denk dat dat kan helpen, maar daarnaast hebben we hulpmiddelen nodig om ons te dwingen verantwoordelijkheid te willen en kunnen dragen.
Een belangrijk hulpmiddel is het toepassen van kennis en het besef deel te zijn van een geheel. Hetzelfde water dat nu in mij zit, zat eerder in een gletsjer en misschien heeft het wel in het bloed van een vis gefunctioneerd, of is het uitgeademd door een olifant, dreef het in een wolk boven Sjanghai. Wonderlijk hoe alles met elkaar verbonden is door zuiver water.
In 1972 zag ik een poster, waarop een zwangere vrouw. We konden in haar baarmoeder de baby zien. Eronder stond: wanneer we om de economie ons vruchtwater zouden moeten bevuilen, zouden we het niet laten! We laten dat nog steeds niet. Eén van de richtlijnen voor de Waterschappen is “voorkomen”. Daarom is een actief stoffen beleid nodig. Dat is vastgesteld o.a in REACH. Het komt nu aan op een adequate handhaving in samenwerking met alle betrokkenen, maar ook op het blijven bewaken van het vormen en toepassen van nieuwe stoffen in de daartoe geëigende departementen. Het komt aan op maatschappelijk verantwoord ondernemen, het vervangen van schadelijke stoffen door niet schadelijke alternatieven. Homo economicus is tevens Homo spiritualis, zo zei Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO Raad, kort geleden. Dit weten we nog niet zo goed. Daarbij kunnen de lessen van Bert Jan vast helpen.

MEPs put health and environment at heart of pesticides regulation

(Brussels, 12 September, 2007) – The European Parliament's Environment Committee this morning voted in favour of a more precautionary approach for the system that regulates the sale of pesticides in the EU. The European Environmental Bureau, Pesticide Action Network Europe and the Health & Environment Alliance welcome the strong emphasis MEPs have put on health and environment, greatly improving the Commission’s original weak proposal.

In particular, MEPs clearly rejected the division of Europe into three zones, whereby countries would have had to accept their neighbours’ pesticide authorisation decisions. “This step recognises that environmental and agricultural conditions within Europe are very diverse and that the zones would have been inconsistent. MEPs wish to enable Member States further to restrict pesticide use and better protect health and environment,” said Elliott Cannell from PAN Europe.

"Pesticides are designed to kill and are deliberately released into the environment, where they build up and find their way into our bodies through food, drinking water and the air”, said Catherine Ganzleben, EEB’s Chemicals Policy Officer. “Reducing the most harmful pesticides and replacing them with safer alternatives is critical to ensuring the health of Europe’s people, and protecting our wildlife. We therefore welcome MEPs’ initiative to establish a strong link with the Water Framework Directive. Unacceptable water pollution will now trigger the review and possible withdrawal of pesticide authorisation.”

The environmental and health NGOs welcome the MEPs’ strong support for ensuring that neurotoxic and immunotoxic pesticides are included among the substances which are recognised as being harmful to human health and the environment and which will not be authorised. "This vote shows that Parliament has begun taking into account increasing scientific evidence that pesticide exposure, even at low doses, is a threat to people’s health and even to the development of children’s brains" said Monica Guarinoni, Pesticides Policy Officer at the Health & Environment Alliance (HEAL). "We would also like to see a ban on the sale of the most hazardous pesticides and on pesticide use in and around areas where children spend most of their time.”

The outcome also catalyses the shift towards the use of alternatives to harmful pesticides. “MEPs voted to increase pressure for substituting harmful pesticides with safer alternatives, including non-chemical methods,” said Nardono Nimpuno of the International Chemical Secretariat. The European Parliament’s Plenary session in October is likely to confirm these results when MEPs will also give their opinion on a related proposal which should reduce the risks linked to pesticide use. The NGOs believe agriculture ministers should heed Parliament’s signal and integrate these ideas in their deliberations for the Common Position.

For further information please contact:

Catherine Ganzleben, EEB Chemicals Policy Officer

Peter Clarke, EEB Press & Publications Officer

Elliott Cannell, PAN Europe Coordinator

Monica Guarinoni, Policy and Information Officer, HEAL

Persbericht Platform Gezondheid & Milieu

Leven op een vijandige planeet

Klussen leidt tot extreme overgevoeligheid voor chemische stoffen.

Na een verhuizing en het daarbij behorende klussen moet Jessica Petermeijer verder door het leven als een vreemdeling op haar eigen planeet. Zij is extreem overgevoelig geworden voor oplosmiddelen en een reeks van andere chemische stoffen. Er zijn meer mensen zoals zij; de conditie staat bekend als MCS, multiple chemical sensitivity.

Door nog onbekende mechanismen kan zich bij sommige mensen extreme overgevoeligheid ontwikkelen voor allerhande stoffen. Het overkwam Jessica. Zij kon niet meer in haar eigen huis wonen, verloor haar gezondheid en haar baan en spendeerde maanden aan een speurtocht naar de oorzaak van haar ziekte. Zij legde haar ervaringen vast in een boek ‘Moeder op afstand’, dat zij afgelopen zaterdag in Rhenen ten doop hield bij de eerste bijeenkomst van de Stichting MCS voor leden en belangstellenden.

Het begon zo mooi. Eindelijk hadden Jessica en haar man het huis gevonden, waar zij de rest van hun leven wilden wonen. Met hun twee kinderen van acht en tien jaar verhuisden zij in oktober 2004. Het huis was prima, niet nieuw, maar met lekker veel ruimte en een tuin. Er moest natuurlijk wel wat geklust worden, verfje hier en daar, muurtje doorbreken en nieuwe dakkapel, nieuwe vloerbedekking en wat nieuwe meubelstukken. De bijbehorende luchtjes maakten Jessica ziek. Het voelde als een flinke griep, maar het ging niet meer over. Na een poosje had Jessica in de gaten dat het beter werd als ze in de frisse lucht bleef. In huis kon zij niet meer slapen, dus sliep ze in de caravan in de tuin. Maar ze werd steeds gevoeliger, ook in het bespeuren van chemische luchtjes. En na enkele maanden kon ze ook niet meer in de caravan verblijven.

MCS
De dokters konden geen lichamelijke afwijkingen vinden. Maar Jessica gaf niet op en kwam uiteindelijk via internet terecht bij de MCS-Zelfhulpgroep, nu het lotgenotencontact van de recent opgerichte Stichting MCS. Daar vond zij waardevolle informatie, die haar hielp om voor haar schadelijke stoffen te mijden. Het kostte haar in totaal twee jaar om haar huis zodanig op te schonen dat zij er weer kon wonen. Al die tijd was zij noodgedwongen moeder op afstand. Nu is het bestaan leefbaar, mits zij extreem voorzichtig is met wat zij eet, drinkt en inademt.

De aarde is als een vijandige planeet voor MCS patiënten. De meesten wagen zich niet buiten hun veilige omgeving zonder extra zuurstof of een maskertje met luchtfilter in de tas, voor het geval dat.

Teflon pannen, plastic, geverfde oppervlakken, parfums en minieme hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in voedsel kunnen hen ziek maken. Kleren, lakens en gordijnen moeten eerst ettelijke malen gewassen worden in water met dubbelkoolzure soda voordat ze veilig te gebruiken zijn. Uitlaatgassen en de rook van buurman’s barbecue maken hen ook ziek.

Milieuziekte
Het Meldpunt Gezondheid en Milieu registreert gezondheidsklachten die met het milieu te maken hebben. In hun bestand hebben zij een flink aantal mensen met MCS-achtige klachten. Sommigen van hen hebben hun conditie te danken aan een vervuilingsbron bij huis of op het werk. Uit de arbeidsgeneeskunde is bekend, dat sommige mensen die op hun werk worden blootgesteld aan chemische stoffen een toenemende gevoeligheid opbouwen. De enige manier om dat proces te keren is de blootstelling te stoppen.

Iets soortgelijks deed zich vorig jaar voor bij bouw- en saneringswerkzaamheden op het voormalige terrein van de Oostergasfabriek in Amsterdam. De bodem was vervuild en bij graafwerkzaamheden kwamen vluchtige organische stoffen vrij. Bewoners kregen last van gezondheidsklachten, die wel vaker optreden rond een stankbron. Na enkele maanden waren de concentraties vluchtige stoffen flink afgenomen, maar een klein aantal bewoners bleef klachten houden. Om erger te voorkomen waren de GGD en de gemeente Amsterdam deze groep behulpzaam bij het vinden van een andere woning.

MCS kan ook ontstaan na eenmalige (forse) blootstelling. Veel hulpverleners bij de Bijlmerramp en bij Ground Zero zijn jaren na dato nog steeds flink ziek met MCS-achtige symptomen. Hetzelfde geldt voor blootgestelden aan de rook van de brand bij het vuilverwerkingsbedrijf ATF in Drachten of omwonenden van de geëxplodeerde vuurwerkfabriek in Enschede, beide in mei 2000. Mogelijk gaat het hier om stoffen, die lang in het lichaam blijven.

Ziek van het milieu
Sommige mensen worden ziek van het milieu, anderen niet. Rond vervuilingsbronnen waar veel klachten zijn laat de overheid wel eens onderzoek uitvoeren. Meestal worden concentraties vervuiling gemeten, soms worden bewoners zelf onderzocht. Zulk onderzoek is alleen nuttig als het in het begin van het traject is. Immers, wanneer mensen eenmaal gevoeligheid hebben opgebouwd, kunnen zij ook ziek zijn bij verwaarloosbare concentraties en zonder dat er lichamelijke afwijkingen te constateren zijn. Onderzoek rond een vervuilingsbron kan nooit bewijzen dat mensen niet ziek zijn van het milieu. Het kan hoogstens vaststellen dat de vervuiling beneden de norm is. Het voorbeeld van de gemeente Amsterdam verdient navolging. Het Platform Gezondheid en Milieu zou graag zien, dat bij gezondheidsklachten rond een vervuilingsbron voortvarend wordt opgetreden. Ook als de blootstelling tijdelijk is, bestaat de kans dat sommige mensen er blijvende gevolgen aan overhouden. Door zorgvuldige monitoring van de klachten en tijdig ingrijpen kan ernstige gezondheidsschade bij daarvoor gevoelige groepen voorkomen worden. Maar ook het milieu moet schoner en producten en materialen die allergene of irriterende stoffen uitwasemen moeten geweerd worden uit het binnenmilieu.

Jessica Petermeijer,
Moeder op afstand, als MCS je leven verandert.
Quist, 2007.

MCS, milieuprobleem en nachtmerrie

door Maureen Butter

Ze had er nog nooit van gehoord, nooit iets over gelezen. Het overkwam haar. In enkele maanden tijd veranderde Jessica’s wereld in een gevaarlijke, giftige omgeving, waar elk voorwerp, elke hap voedsel en elke slok drinken haar ziek kan maken. Artsen konden er niets mee, terwijl zij zelf zieker en zieker werd. Na maanden speuren kon zij haar ziekte eindelijk een naam geven: MCS, Multiple Chemical Sensitivity, oftewel meervoudige chemische overgevoeligheid.

MCS is geen erkende ziekte en niemand kan zeggen of het wel om één ziekte gaat, of dat er meer ziekten achter schuilgaan. Kenmerkend voor MCS is de overgevoeligheid voor heel lage concentraties chemische stoffen, waarbij de ziektesymptomen nogal uiteen kunnen lopen. MCS heeft veel overeenkomsten met het chronisch vermoeidheidssyndroom, met fibromyalgie, sick building syndrome, Golfoorlogziekte en nog een aantal andere ziekten, waarvoor geen duidelijke medische verklaring bestaat. Ook bestaat er overlap met andere milieuziekten, zoals overgevoeligheid voor elektromagnetische velden of laagfrequent geluid. Voor zover er een relatie bestaat tussen symptomen en milieufactoren spreekt de Wereldgezondheidsorganisatie van Idiopathic Environmental Intolerance (IEI). Idiopathisch betekent, dat het ziekmakende proces (nog) niet verklaard is.

Hoeveel mensen in Nederland aan IEI lijden, is niet bekend. Het percentage lichamelijk onverklaarde ziekten ligt voor de ernstiger gevallen tussen 3-36%. In Canada en de Verenigde Staten lopen de schattingen voor MCS uiteen van 2-15%, maar MCS geniet daar grotere bekendheid dan in Nederland. De Gezondheidsraad erkent het bestaan van MCS-klachten, maar wil niet zover gaan om MCS als ziektebeeld te erkennen. Zolang de aard van het ziekteproces niet is opgehelderd, de ziekte niet goed te definiëren is en er geen erkende behandeling van bestaat denkt de raad dat de patiënten er niets mee opschieten.

Gepolariseerde discussie

Dat de ziekte niet erkend is brengt voor MCS-ers veel nadelen met zich mee, iets wat de betrokkenen als groot onrecht ervaren. Zoals gebruikelijk bij onverklaarde en niet erkende ziektebeelden wordt de oorzaak vooral gezocht in psychologische factoren. In de wetenschappelijke discussie staan de psychologen momenteel op punten voor, hoewel er wel onderzoek is, waaruit blijkt dat MCS-ers meer afwijkingen vertonen in de genen en enzymen, die betrokken zijn bij ontgifting. Geen van beide partijen heeft echter voldoende bewijzen.

Dit debat, waarin beide partijen zich ingraven, is behalve stigmatiserend ook schadelijk voor de patiënten. Veel ziekten ontstaan immers door een complex samenspel van biologische, fysieke en psychologische factoren. Het is zeker niet ondenkbaar dat conditioneringsprocessen à la Pavlov een rol spelen bij het generaliseren van symptomen naar andere geuren, of bij het in standhouden van symptomen. Maar een star standpunt, waarvoor momenteel overtuigende bewijzen ontbreken, is onnodig stigmatiserend voor patiënten en waarschijnlijk een obstakel voor effectieve psychotherapie. Psychotherapie heeft een bewezen gunstig effect op tal van ziekten, inclusief kanker en rheuma, waarvan de oorzaken duidelijk lichamelijk zijn, maar is gegeven de huidige omstandigheden al gauw bedreigend voor MCS-patiënten. Mogelijk heeft mede om deze reden de psychotherapeutische behandeling van MCS tot nog toe geen overtuigende resultaten laten zien.

De voorstanders van de psychosomatische theorie zijn ook van mening, voornamelijk op theoretische gronden, dat het vermijden van chemische stoffen de ziekte erger maakt, iets wat lijnrecht tegen de ervaringen van MCS-ers indruist. De chemische storm trotseren, omdat hij ingebeeld zou zijn, is waarschijnlijk zeer onverstandig.

Opbouw gevoeligheid

Net als bij astma en allergische ziekten vindt er bij MCS een opbouw in gevoeligheid plaats bij langdurige blootstelling. Die gevoeligheid nadert bij MCS onwaarschijnlijke grenzen en de mechanismen waarlangs dit gebeurt zijn nog niet goed begrepen. Maar net als bij allergische ziekten zijn de verworven gevoeligheden bij MCS uiterst hardnekkig. Uit de arbeidsgeneeskunde weten we, dat beroepsmatige blootstelling, ook al is die beneden de norm, bij sommigen tot een opbouw in gevoeligheid kan leiden. Vermijden van verdere blootstelling is de enige mogelijkheid om dit proces van toenemende gevoeligheid te stoppen.

Werknemers kunnen zich (gelukkig) aan een ziekmakende omgeving onttrekken, maar wie zich in eigen huis belaagd ziet door ziekmakende factoren heeft geen veilige haven. Dat maakt MCS en IEI tot een milieuprobleem en – helaas – ook tot een nachtmerrie. De lucht in het gemiddelde binnenmilieu is door de bank genomen een stuk vuiler dan buiten en zo’n 80% van de Nederlandse woningvoorraad is niet goed te ventileren. Verf, lijm, woontextiel, kunststof, meubelen en kleding wasemen tegenwoordig allemaal vluchtige organische stoffen uit, waarvan sommigen berucht zijn om hun irriterende of allergene eigenschappen. Zoals formaldehyde, styreen, tolueen en isocyanaten maar er zijn er nog veel meer. De gewoonte om van alles en nog wat van synthetische, langwerkende geurstoffen te voorzien en om goederen te vervoeren in luchtdichte vol gifgas gepompte containers maakt dat we in een chemische omgeving leven, waarin het moeilijk is om klachten te herleiden tot één specifiek stofje. Nog moeilijker is het om je directe omgeving vrij te maken van ziekmakende uitwasemingen.

Werk en woonomgeving

Niet altijd ontstaat MCS in het eigen huis. Het kan ook op het werk gebeuren, of door eenmalige blootstelling aan hoge concentraties gif, of door een bron buitenshuis. Veteranen uit de Golfoorlog en de Balkanoorlog, hulpverleners en omwonenden van de Bijlmerramp, de vuurwerkramp in Enschede, Ground Zero en de brand bij het vuilverwerkingsbedrijf ATF in Drachten hebben jaren na dato nog steeds onverklaarde gezondheidsklachten en MCS-achtige symptomen. In deze gevallen ging het om tijdelijke blootstellingen aan vrij hoge concentraties schadelijke stoffen.

Annemarie van de Vusse onderzocht de gezondheidsklachten bij omwonenden van het terrein van de voormalige Oostergasfabriek in Amsterdam. Door bouw- en saneringswerkzaamheden kwamen uit de bodem gassen vrij, die goed te ruiken waren en symptomen als hoofdpijn en irritatie aan ogen en luchtwegen veroorzaakten. Bij de meeste bewoners verdwenen de verschijnselen toen de lucht weer schoner werd, maar enkelen hielden klachten. Bij hen tekende zich ook een opbouw in gevoeligheid af. In dit geval verleenden de GGD en de gemeente Amsterdam hun medewerking aan verhuizing van deze bewoners, maar helaas is de gebruikelijke praktijk in vergelijkbare gevallen, dat men ‘geen gevaar voor de volksgezondheid’ aanwezig acht en dat bewoners niet moeten zeuren.

Preventieve aanpak

Een preventieve aanpak voor het ontstaan van IEI is aan te bevelen, ongeacht het mechanisme van ontstaan van overgevoeligheid. Daartoe is het nodig om gevoeligheid voor milieufactoren, ook al zijn ze beneden de norm, te onderkennen als een medisch probleem. Als de patiënt opknapt in een schonere omgeving, dan is dat een signaal dat serieus genomen moet worden. Opbouw van gevoeligheid moet in een zo vroeg mogelijk stadium gestopt worden en de enige manier die we momenteel kennen is vermijden van blootstelling. Er zouden toevluchtsoorden gecreëerd moeten worden, waar IEI-patiënten op verhaal kunnen komen, zodat zij de tijd krijgen om de noodzakelijke maatregelen te treffen om hun eigen huis veilig te maken, of om desnoods een ander huis te vinden. Het zou ook helpen als er meer geurvrije, elektrisch afgeschermde en geluidsarme woningen gebouwd werden, in een schone en beschermde omgeving, speciaal voor deze doelgroep.

MCS patiënten profileren zich vaak als de kanaries van de moderne samenleving, naar aanleiding van de gewoonte in vroeger tijden om kanaries mee de kolenmijn in te nemen. Als het vogeltje omviel, hadden de mijnwerkers nog tijd om weg te komen, voordat het mijngas ook hen te pakken kreeg. Op dezelfde manier zou MCS een signaal zijn voor de verslechterende milieukwaliteit. Misschien hebben zij hier een punt, misschien ook niet. Lang niet iedereen wordt immers ziek. Aan de andere kant zijn zij zeker niet de enige gevoelige groep. Mensen met een chronische ziekte zijn vrijwel zonder uitzondering kwetsbaarder voor milieufactoren, al zijn zij zich dat lang niet altijd bewust. Kinderen zijn veel gevoeliger voor chemische stoffen dan volwassenen, al zijn de gevolgen pas jaren later merkbaar.

Gezondheid en milieu is sowieso een onderschat probleem, MCS of geen MCS. Volgens de beste schattingen bedraagt de milieuziektelast in DALY’s (disability adjusted life years) minstens 10-15%, circa twee keer zo hoog als de totale ziektelast tengevolge van volksgezondheidsprobleem nummer 1, hart- en vaatziekten. Toch leeft het gros van de mensen in de illusie, dat het milieu gezonder wordt, op basis van de gegevens van slechts een klein aantal indicatoren. Het heeft geen politieke prioriteit en artsen noch patiënten zijn voldoende op de hoogte van milieu als ziekmakende factor.

Dat moet veranderen. Ik hoop dat Jessica’s verhaal hieraan kan bijdragen.

Maureen Butter
Platform Gezondheid en Milieu.

www.gezondheidenmilieu.nl

Het Platform Gezondheid en Milieu is een coalitie van maatschappelijke organisaties, die zich inspannen voor een gezonder milieu.

Dit artikel is een bewerking van het voorwoord, dat Maureen Butter schreef bij het boek van

Jessica Petermeijer,
Moeder op afstand,
als MCS je leven verandert.
Het boek is verschenen bij Quist, zomer 2007.

Brief van Al Gore: Make history on July 7th

Dear friends,

On July 7, more than 2 billion people will join together to watch the Live Earth concerts and demonstrate to our leaders that the time has come to solve the climate crisis.

Wherever you are that day, you can be part of the action. At events around the world, we are going to convert the potential energy of Live Earth into a global campaign. In thousands of homes, people will invite their friends and neighbors to watch the concerts and join the movement.

In order to make these parties truly global, I've decided to partner with Avaaz. The 385,000 Avaaz members from every corner of the world, who mobilized to pressure the G8, amazed me. Avaaz's work to give ordinary people around the world a powerful voice in global decision-making is inspiring, and your organizing around the G8 Summit made a significant difference. Now we have the opportunity to expand on that great effort.

Will you commit to organize a Live Earth house party on July 7th? The parties will be fun--and they'll make a difference. If you've got a few friends and a TV, you've got everything you need.


http://www.avaaz.org/en/live_earth/lf.php

7.7.07 will be the one opportunity we have to bring millions of new people into our campaign. We cannot let it slip by.

If you host a Live Earth Party, you'll have access to a special video I've made to urge people to take action. Together, I know we can convince everyone attending these parties to get involved. In a few short hours, you and your friends can watch the concert, take action -- and, at the end, upload a photo from your event that will be accessible to others taking part throughout the world. Through these parties, we can reach more people than ever before and build a truly global movement to solve the climate crisis.

Holding a Live Earth party is easy. All you need is a television and a few friends. We will provide you with all the tools you need.

Sign up as a party host by visiting:

http://www.avaaz.org/en/live_earth/lf.php

Live Earth will be a unique moment when the uninterrupted and undivided attention of the world will be focused on the climate crisis. I need your help to make it count.

Thank you,

Al Gore

Uitgenodigd

Op 16 juni 2007 opent koningin Beatrix de Betuweroute, als betrokkene bij het Betuweroute Collectief heb ik een uitnodiging om naar Barendrecht te komen.

Wel interessant zo’n opening, maar als je weet welke ellende allemaal is ontstaan door de Betuweroute en waardoor dit gedrocht aan ons is opgedrongen, dan vergaat je de lust om bij dit “feest “te zijn.

Hoe we al dit vervoeren moeten zien in het kader van klimaatverandering is een vraag die onbeantwoord blijft.

Ik wil graag de toespraak horen van de vertegenwoordiger uit ons buurland.

Wat heeft Staatssecretaris Hennerkens uit Duitsland te vertellen?

Naast een tekort aan “milieuvriendelijke” elektrische locs, dus ook een tekort aan goed geschoolde machinisten. (zie het artikel 'Machinisten zakken en masse voor hun examen' uit de Volkskrant van vandaag)

En hoe zit het met de plannen voor communicatie, zodat langs de hele route alle gemeentebesturen, alle brandweercommandanten, politiefunctionarissen precies weten wat er in de passerende treinen zit?Daarbij dient ook elke afwijking in het rooster van rijden te worden doorgegeven.In geval van calamiteiten moeten de hulpdiensten zonder enige twijfel weten wat de lading is en in welke wagons die lading zit.

En ja we weten het al van voor de beslissing om de lijn te gaan bouwen: Een vrachtschip kan in één keer dezelfde lading vervoeren als negen maximaal gekoppelde treinen. Een vrachtschip doet dit voor een derde van de prijs.

De tijd zal leren of het gebruik van de Betuweroute op enigerlei wijze nuttig kan zijn voor de maatschappij.

Met duurzame groet

Lies Visscher-Endeveld

ROUTE V VOOR VICTORIE

Vanaf gemeentehuis Wedde,vervolgens Onstwedde, Gasseltenijveen, Gasselte. Via bos ri. Borger en direkt ri. Schoonloo. Via bos ri. Orvelte, Schoonloo en Mantinge. Hier zal Marieke de Vrij bij haar thuis op dinsdag 26 juni een lezing houden. (extacte tijd nog aan te geven).

Vervolg route na Mantinge: Nieuw Balinge, Geesbrug, Nieuwlande, Dalerend, De Krim, Hardenberg, Mariënberg, Vroomshoop, Vriezenveen, Wierden, Enter, Markelo, Lochem, Vorden, Wichmond, Hengelo, Keijenborg, Wehl, Beek.

Over de grens met D: Elten, naar Lobith (NL), Tolkamer (wandelpontje). Over de grens naar D: Duffelward(d), Kranenburg(d), (grens met NL), Ven-Zelderheide, Ottersum, Boxmeer, St. Anthonis, Oploo, Rips, Milheeze, Deurne, Vlierden, Asten, Someren, Maarheze, Budel, (grens met Belgie): Lozen(b), Hamont(b),

<<<<>>>>

Hemelsbreed 222km afgelegd.

Over de grens met NL.

Richting: Valkenswaard, Eindhoven, Oirschot, Boxtel, Vught, 's Hertogenbosch, Velddriel, Waardenburg, Geldermalsen, Culemborgh, Everdingen, Vianen, Nieuwegein, Utrecht, Maarsen, Nieuwersluis, Vreeland, Nigtevecht, Weesp, Diemen, Amsterdam, Zunderdorp, Landsmeer, Purmerend, (langs N. holl.kan) Alkmaar, langs Geestmerambacht naar Warmenhuizen, Tuitjenhorn, via Westfriese omringdijk naar St. Maarten, St. Maartenvlotbrug, Callandsoog, Julianadorp,

Finish: Huisduinen.

Hemelsbreed 444km gelopen.

WANDELEN EN FIETSEN DOOR HET HELE LAND VOOR ÉCHTE VRIJHEID, VREDE EN VERBONDENHEID

Donderdag 21 juni 2007 gaat een nieuw jaarlijks evenement van start: V voor Victorie.

V voor waarachtige Vrijheid en Vrede.

In een symbolische V-vorm over een afstand van 444 km in trajekten naar keuze met de benewagen, skeelers, per fiets, met aanhangertje, paardje, ezel, huifkar etc. Met je vriend(en), club of vereniging. Je kunt deze tocht van ruim een maand prima combineren met je vakantie!

De enorme bewustzijnssprong heeft geleid tot daadwerkelijk willen veranderen van de samenleving met een andere economie, in harmonie met de natuur. Groeiende ongerustheid over onze veiligheid rond waterkering, economie, gezondheid, onderwijs etc. wil omgezet worden in oplossingen.

In grote cirkels kunnen ervaringen gedeeld worden en horen we van genodigden wat al constructief werkt in de praktijk. Regelmatig worden ook lezingen ingelast.

Naar Gandhi’s voorbeeld ‘Be the change you wanne see’ laten we zien waar we voor staan en verantwoordelijkheid voor willen dragen temidden van een groot gedeeld vertrouwen.

Initiatieven die via reguliere weg niet of nauwelijks van de grond komen wegens gebrek aan mensen, geld, middelen etc. kunnen nu elkaar rechtstreeks helpen. Wij zijn immers zélf de maatschappij.

Een groot aantal organisaties en bedrijven heeft zich reeds gemeld.

Gemakkelijk te vinden vertrek- en aankomstplekken: het gemeentehuis van de route-plaats. Kijk verder zelf waar en hoe lang je meeloopt, fietst en of/waar je eet, overnacht etc.

In gesprek zijn met elkaar wordt afgewisseld met stilte-pauzes.

Je kunt een (paar) uurtjes meedoen, dagen of weken. Er zijn geen verplichte stops of overnachtingsadressen. Voor degenen die groepsgewijs willen optrekken de aanbeveling om ’s morgens tussen 9.00 – 10.00 u. bij het gemeentehuis af te spreken.

Vrijheid blijheid is het algemene motto. Wat impliceert dat je zelf geheel zelf-verantwoordelijk bent ten aanzien van wat je aankunt en wat niet. Uiteraard ook zonder sporen van rommel of afval.

Om vrede en vrijheid extra accent te geven vragen we iedereen bij voorkeur en zo mogelijk in het wit gekleed te gaan. Herkenbaarheid van thema’s is gewenst b.v. via een sticker (waterbestendig!)

27 mei staan we op het Ortel Dunya-Festival – Plein van de Solidariteit – in Rotterdam. Op andere festivals zullen we ook zoveel mogelijk aandacht en materiaal proberen te verspreiden.

Wil je meedoen meld je dan aan bij www.vvoorvictorie.eu of www.denieuwezon.nl bij ‘Projekten’en bij ‘Bijeenkomsten’. Ook voor hulp bij de organisatie!

LANDELIJKE WANDEL- EN FIETSMANIFESTATIE IN HET TEKEN VAN ÉCHTE BEVRIJDING

We gedenken elk jaar de doden en vieren elk jaar bevrijding van die vreselijke oorlog.

Maar zijn we werkelijk vrij? Steeds meer mensen komen in beweging vanuit het besef dat we niet echt vrij zijn zolang we gebonden zijn aan de huidige politieke en economische voorwaarden en protocollen.

Velen ervaren een ieder voor zich-mentaliteit, geïsoleerdheid en rivaliteit binnen een hokjes-samenleving.

We verwoesten ons milieu en leren onze kinderen dit systeem in stand te houden omdat economisch gewin voor alles gaat. Zelfs voor concrete veiligheid in het geval van de waterkering, waarvan bekend is dat ingrijpen absoluut noodzakelijk is. Groeiende ongerustheid wil omgezet worden in oplossingen!

Gandhi heeft voorgeleefd dat het mogelijk is om een samenleving VAN BINNENUIT te veranderen.

Een samenleving in hartsverbondenheid, in harmonie met de natuur en een andere economie hoeft niet langer een utopie te zijn.

Individueel ga je echter op in de massa... je voelt je klein en onmachtig, we weten het niet van elkaar.

Maar in een evenement als dit, komt massaal naar voren met hoevelen we wel niet zijn die er hetzelfde over denken: we groeien dan in groot gedeeld vertrouwen dat omgezet kan worden in draagkracht, vanuit gemotiveerde verantwoordelijkheid!

Donderdag 21 juni 2007 gaat een landelijke wandel- en fietsmanifestatie van start in een symbolische V-vorm over een afstand van 444 km. V voor waarachtige Vrijheid, Vrede en Verbondenheid.

In trajekten naar keuze die wandelend, per fiets of per benewagen kunnen worden afgelegd, laten duizenden burgers zien waar zij voor staan.

In grote cirkels kunnen ervaringen gedeeld worden en horen we van genodigden wat al constructief werkt in de praktijk. Regelmatig worden ook lezingen ingelast.

Doe mee met aanhangertje, paardje, ezel of huifkar. Met je vriend(en), club of vereniging. Iedereen is geheel zelf-verantwoordelijk ten aanzien van wat je aankunt en wat niet. Uiteraard ook zonder sporen van rommel of afval.

Voor degenen die groepsgewijs willen optrekken de aanbeveling om ’s morgens tussen 9.00 u. – 10.00 u. bij het gemeentehuis af te spreken. Kijk zelf waar en hoe lang je meeloopt, fietst en of/waar je eet, overnacht etc.

Je kunt een (paar) uurtjes meedoen, dagen of weken. Er zijn geen verplichte stops of overnachtingsadressen. Vrijheid blijheid is het algemene motto. Je kunt deze tocht prima combineren met je vakantie!

Om Vrede en Vrijheid extra accent te geven vragen we iedereen bij voorkeur en zo mogelijk in het wit gekleed te gaan. Daarenboven is herkenbaarheid van persoonlijke thema’s gewenst b.v. via een duidelijke sticker: waterkering, economie, gezondheid, onderwijs, natuur etc. (met waterbestendige stift beschreven)

We zijn onderweg in dialoog met elkaar, afwisselend met ca. 20 min. stilte ter verinnerlijking.

Initiatieven die via reguliere weg niet of nauwelijks van de grond komen wegens gebrek aan mensen, geld, middelen etc. (denk b.v. aan alternatieven voor brandstof of technologie waardoor veel goedkopere/schonere produktie) komen rechtstreeks met elkaar in kontakt en helpen elkaar. Daar hoeft geen organisatie, rechtsvorm of andere tussenclub voor nodig te zijn, want wijzélf zijn immers de maatschappij.

Een groot aantal organisaties en bedrijven heeft zich reeds als sympathisant gemeld.

Ook zal van alle cirkelgesprekken en initiatieven een bundel verschijnen: Ervaringsverzoek van de Burger.

Gedeelde passie, vertrouwen en verantwoordelijkheid zijn de sleutels. En die werken volop: zo sponsorde de RAI een gratis stand op de drukbezochte fiets- en wandelbeurs begin februari. Alle route-plaatsen krijgen aandacht via de Wegener huis-aan-huiskranten, de Zondagskrant met ruim 84.000 oplage doet mee en in De Shield ((2/2007) en Spiegelbeeld (5/2007) staat een uitgebreid artikel.

Het Kadaster leverde 53 route-kaarten en een drukkerij sponsorde flyers.

Er wordt hard gewerkt aan maximale bekendmaking van dit evenement: magazines, kranten, TV/radio, clubs en verenigingen etc.

Pinksterzondag 27 Mei staan we op het Ortel Dunya-Festival – Plein van de Solidariteit – in Rotterdam: www.dunya.nl. Op andere festivals zullen we ook zoveel mogelijk aandacht en materiaal proberen te verspreiden.

Voel je ook het vuur en wil je meedoen meld je dan aan bij www.vvoorvictorie.eu) of www.denieuwezon.nl bij “Projekten” en bij “Bijeenkomsten”.

Wil je meehelpen met plaatselijke organisatie: jouw hulp is heel welkom: je kunt je opgeven via dezelfde sites

21 juni: V voor Victorie

Op donderdag 21 juni 2007, de langste dag van de zomer, start in Vriescheloo een 444 km lange fiets- en wandeltocht door Nederland in de vorm van een V. Dit is de V van vrijheid en vrede. Dit is een wandeltocht door heel Nederland om uiting te geven aan het verlangen naar een wereld van vrijheid, liefde en respect. Overal in het land zullen groepen mensen deze dag opstaan en laten zien dat zij de koers van onze regering op weg naar de Nieuwe Wereld Orde niet kunnen accepteren. Deze wandeling is een uitnodiging aan iedereen om uit de realiteit van geweld, misleiding en uitbuiting te stappen.

De toekomst van de mensheid zal niet langer een weg van oorlog en geweld zijn. Onze toekomst is de andere weg, de weg naar vrede en verzoening.

Wij mensen creëeren zelf de wereld waarin wij leven. Laat aan elkaar zien in welke wereld jij wilt leven. Kijk elkaar in de ogen en herken het verlangen naar een betere, liefdevolle wereld. Er is maar één weg naar vrijheid en vrede.... en dit is de weg naar vrede en vrijheid voor iedereen en alles dat leeft.

Door alle lagen van de samenleving heen, klinkt dezelfde roep. 'All hands on deck', voor het behoud van Leven op de planeet: Interview met Ervin Laszlo over het naderende Chaospunt

Vrede en Vrijheid mag bekrachtigd worden met haar hoogste kleur: wit. Daarom vragen wij iedereen in het wit gekleed te gaan!

Deze voet- en fietstocht zal met minimale organisatie gelopen worden door deelnemers uit alle hoeken van de samenleving. Het enige wat jij hoeft te doen is mee te lopen, zolang, zover en zo vaak je wilt. Ontdek dat de wereld waar jij in wilt leven dezelfde wereld is als die van vele andere mensen! Vanaf 2007 werpen wij iedere controle en onderdrukking van ons af. Wij zijn vrij en als vrije mensen bewandelen wij de Aarde en ontmoeten wij elkaar. Laten wij in vriendschap met elkaar herstellen wat herstelt moet worden, vieren wat gevierd moet worden en delen wat gedeeld kan worden.

Vanaf 21 juni 2007 is de weg naar vrijheid en vrede begonnen, loop alvast warm en doe mee!

English

In the Netherlands we are becoming more conscious of the challenges in this world that many face, including war, discrimination of people of various religion or colour, hunger, and the destruction of our environment through pollution. Although these are big issues, we at “V for Victory” www.vvoorvictorie.eu are determined to help this world become a better place and we believe that it will improve. We are starting our movement for Peace, Freedom and Unity in Holland, but our intention is to take it across the world as others will do the same.

During WWII, fighters for freedom in occupied Netherlands would find a way to paint or draw a “V” sign on any wall in white paint; “V” meaning Victory and the end of evil times. The use of the V-sign was initiated by the German propaganda office and ended when the euphoria blackened as the German troops performed badly on the Sowjet front. From that moment on it was transformed into a symbol of hope and freedom.

We are continuing their work. We believe that all the people of this planet are One and deserve freedom. Below are examples of the beginnings of our work. We invite everyone to participate in “V for Victory” with the common goal of Peace, Freedom and Unity for All.

To help bring awareness to our cause, we have organized a 444 kilometer walk through Holland, Belgium and German in the shape of a “V.” It will take place on the summer solstice of 2007. Symbolically, as the days shorten, we will carry the light of Victory with us into the wintertime.

To remember the loss that war brings, we will again, for the 11th year in a row, swim across the river Rhine to commemorate those lost at “The Battle of Arnhem” during WWII.

And Also in September, mountaineer Wim van Harskamp will climb the K2 Mountain in the Himalayas on behalf of all people of good will, and our good thoughts will be with him as he climbs for Peace. His effort to be as close to heaven as possible while still on Earth symbolized the struggle of people to reach for the highest!

May the avalanche of “Pax Mundi” grow until Victory,

V voor Victorie is een initiatief van burgers die de vrijheid voorstaan van alle wereldburgers

Wereldburgerschap en politiek

Veel van het nieuws ontgaat me… Gebrek aan tijd maakt dat ook actief betrokkenen het overzicht dreigen kwijt te raken.

Wat ik deze week wel meekreeg… Veel geleuter over dubbele nationaliteit en het dienen van het welzijn in dit land. Waarom hebben we het nog steeds over nationaliteiten, terwijl we leven in een verenigd Europa, iedereen de mond vol heeft over globalisering en we overal op aarde te maken hebben met problemen die we als naties nooit in ons eentje op kunnen lossen?

Waarom horen we tijdens al deze debatten niets over het “mondiale burgerschap”? Wij zouden van alle politici moeten eisen dat zij examen doen in “mondiaal burgerschap”.

Wie mag zich "mondiaal burger" of "wereldburger"noemen? Iedereen die op zoek is naar het antwoord of het antwoord weet op de volgende vragen:

• Hoe dichten we de kloof tussen arm en rijk?

• Hoe stoppen we de ontwrichting van sociale en ecologische bronnen in eigen land en in landen waarmee wij handelen?

• Hoe vormen we de relaties tussen volken om, zodat in de toekomst geen oorlogen om olie, water en voedsel uitbreken?

De brandhaarden die we nu hebben zijn slechts een klein begin van wat ons te wachten staat als de politiek (in samenwerking met alle mensen) niet actief aan de gang gaat met het wereldburgerschap.

Nu we een kabinet hebben van een duidelijk sociaal - christelijke signatuur ligt het voor de hand dat het wereldburgerschap in alle beleid tot uiting komt.

“Het CDA is een politieke beweging die tussen de mensen staat. Het CDA streeft naar een maatschappij waarin gerechtigheid gestalte krijgt, de mens zijn vrijheid en verantwoordelijkheid kan beleven en waarin het welzijn van allen wordt gediend. Vanuit deze missie wil het CDA een bijdrage leveren aan het openbaar bestuur op elk niveau in een democratisch georganiseerde samenleving.
Aangezien die samenleving zich steeds ontwikkelt, moet de partij zich voortdurend inhoudelijk en organisatorisch aanpassen en vernieuwen.”
Zo staat in de profielschets voor de nieuwe voorzitter voor het CDA.

Heel mooi geformuleerd. En..., dat mondiale zit er in. Want het is de bedoeling dat dit op alle niveau’s gebeurt. Ook in samenwerking met zusterpartijen in Europa. De globalisering kan alleen rechtvaardig uitpakken als een ieder zijn vrijheid en verantwoordelijkheid kan beleven. Mondiale verantwoordelijkheid natuurlijk. Grote geboden zijn immers: delen wat er is voor het nodige, en het liefhebben van de naaste, zoals je jezelf lief hebt. Dat geldt ook voor alle naaste natiën.

Een mooi item om op te pakken als na de provinciale verkiezingen bekend is wie in de Eerste Kamer mogen plaatsnemen.